Language
Now in Minsk   The weather in Belarus

Główna Nasz kraj Historia

Białoruś – dotknięcie żywej historii

Pierwsi ludzie pojawili się na obszarach obecnej Białorusi około 100 tysięcy lat temu. Najdawniejsze koczowiska ludzi epoki paleolitu znaleziono na brzegach rzek Soż i Prypeć w obwodzie homelskim (należą do XXVI-XXIV tysiąclecia p.n.e.). Znalezione przez archeologów na całym obszarze Białorusi artefakty epoki brązu świadczą o tym, że rolnictwo i hodowla bydła były najbardziej rozpowszechnionymi zajęciami, praktykowanymi przez mieszkańców tych miejsc od niepamiętnych czasów.

Wędrując Białorusią, można powtórzyć słynną drogę Od Waregów do Greków, po której jako jeden z pierwszych szedł apostoł Andrzej Pierwszy Powołany. Ta ważna magistrala wodna stała się bazą kształtowania się państwowości plemion Słowian Wschodnich w postaci państwa, które znane jest z podręczników historii jako Ruś Kijowska. Ojcem zaś białoruskiej państwowości, jak również jej ośrodkiem duchowym został Połock. Będąc jednym z najdawniejszych miast Białorusi Połock również w czasach obecnych jest prawdziwą «turystyczną Mekką».

Wielkie Księstwo Litewskie, które powstało w XIII-XIV wieku, było potężnym mocarstwem, które skutecznie stawiało opór zewnętrznym zagrożeniom. W epokę średniowiecza Białoruś nazywano krajem zamków: ponieważ co 20-30 km stały ufortyfikowane miasta i miasteczka, pod których osłoną gromadziła się okoliczna ludność. W końcu 1385 roku zawarto Krewską Unię – związek dynastyczny między WKL a Koroną Polską. W wyniku unii granice zjednoczonego państwa poszerzyły się wskutek dołączenia ukraińskich, rosyjskich i białoruskich terenów aż do wybrzeża Morza Czarnego.

Warunki unii krewskiej obowiązywały do roku 1569, kiedy Litwa i Polska podpisały unię lubelską, w wyniku powstało nowe państwo Rzeczpospolita. To dało nowy impuls ku rozwojowi miast białoruskich. Między innymi w ciągu dziesięciu lat Grodno pełniło funkcje siedziby królewskiej rządzącego króla Rzeczypospolitej Stefana Batorego. Na terenie Białorusi wznoszono nowe zamki i zespoły klasztorne.

W roku 1772 odbył się pierwszy rozbiór Rzeczypospolitej, w wyniku niektóre ziemi państwa federacyjnego przekazano do składu Imperium Rosyjskiego. W latach 1793 i 1795 odbyły się jeszcze dwa rozbiory, po których Rzeczpospolita skończyła swoje istnienie i zniknęła z mapy politycznej. Akt rezygnacji z korony został podpisany przez ostatniego króla Rzeczypospolitej Stanisława Augusta Poniatowskiego 25 listopada 1795 roku w Nowym zamku królewskim w Grodnie.

Godny uwagi jest także fakt, że koniec Imperium Rosyjskiego też jest związany z Białorusią: w lutym 1917 roku Mohylew został trzecim najważniejszym centrum Rosji po Moskwie i Sankt Petersburgu – jej wojenną stolicą. Właśnie tutaj Nikołaj II sporządził swoją pożegnalną odezwę do rosyjskiej armii. W dniu 21 marca ostatni rosyjski władca wsiadł do pociągu na mohylewskim dworcu kolejowym, gdzie zawiadomiono go o aresztowaniu.

W roku 1941 Białoruś była jednym z pierwszych krajów, które przyjęły na siebie uderzenie armii faszystowskiej. W latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej Białoruś straciła każdego trzeciego mieszkańca kraju. Symbolami męstwa białoruskiego narodu jest Twierdza Brzeska, której nadano miano twierdzy-bohatera, a także Chatyń, która zachowuje pamięć o 600 wsiach białoruskich spalonych przez hitlerowców. Obecnie ośrodkiem patriotycznego wychowania młodzieży są kompleksy memorialne Bujnickie Pole, gdzie żołnierze pospolitego ruszenia w ciągu 23 dni utrzymywali pozycje broniąc Mohylew, a także Linia Stalina – odbudowana część terytorium mińskiego umocnionego rejonu. Z bytem partyzantów w czasach II wojny światowej można zapoznać się w muzeach pod otwartym niebem na Witebszczyźnie oraz w obwodzie mińskim.

70 lat w składzie ZSRR istotnie zmieniły wizerunek Białoruś, zamieniając ją z rolniczych kresów Imperium Rosyjskiego na rozwiniętą republikę industrialną.

Właśnie w okresie ZSRR na terytorium Białorusi powstały przemysłowe kolosy, które dotychczas odgrywają pewną rolę w gospodarce światowej: Białoruska fabryka samochodowa (BielAZ), Mińska fabryka samochodowa (MAZ), Mińska fabryka traktorów (МТZ), Białoruska huta metali (BMZ), Białoruśpotas (Biełaruśkalij).


Na los Białorusi wypadło również po raz trzeci zostać areną działań, które uwarunkowały dalszy los imperium – tym razem Radzieckiego. W malutkiej wsi Wiskule w dniu 8 grudnia 1991 roku przywódcy Białorusi, Rosji i Ukrainy podpisali porozumienie o rozwiązaniu ZSRR.

Po uzyskaniu niepodległości i suwerenności państwowej Republika Białoruś zajęła swoje miejsce na politycznej mapie świata. Obecnie kraj bierze aktywny udział w najważniejszych międzynarodowych wydarzeniach, pisząc swój rozdział do podręcznika najnowszej historii.
(Więcej informacji na ten temat znajdą Państwo w rozdziale Polityka zewnętrzna).

Majestatyczne ruiny zamku Nowogródzkiego. Zdj.: Dmitrij Borowskij.